Kỷ niệm Ngày Giải phóng tỉnh Tuyên Quang 17/8/1945-17/8/2016: Dấu ấn Cách mạng Tháng 8 tại Tân Trào

28/9/2016 14:41

Tuyenquang.gov.vn: Trong những ngày Tháng Tám lịch sử, cả nước đang hướng tới chào mừng kỷ niệm 71 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, mỗi người dân Việt Nam nói chung, mỗi người con vùng chiến khu cách mạng Tuyên Quang nói riêng không khỏi bồi hồi nhớ tới Bác, nhớ tới Tân Trào- Thủ đô Khu giải phóng khi xưa, dấu ấn trong cuộc cách mạng đầy tự hào của dân tộc Việt Nam.

Tân Trào từng được mệnh danh là Trung tâm căn cứ địa cách mạng, Thủ đô Khu giải phóng, Thủ đô kháng chiến; là nơi ở, làm việc của Bác Hồ, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội và các cơ quan Trung ương của Đảng, Chính phủ trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của thế kỷ XX.

Ngày 4/5/1945, Hồ Chí Minh bắt đầu cuộc hành trình theo con đường Nam tiến mà Bác đã vạch ra cho đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ngày trước. Người yêu cầu: “cần phải chọn ngay trong vùng Tuyên Quang hoặc Thái Nguyên một địa điểm tốt có dân tốt, địa hình tốt làm trọng tâm liên lạc, giữa miền xuôi và miền ngược và ra nước ngoài làm nơi ở và làm việc để Người trực tiếp chỉ đạo cuộc khởi nghĩa sắp tới”. Tân Trào, Tuyên Quang vinh dự được chọn làm Thủ đô của Khu giải phóng.

Trải qua 18 ngày đêm trèo đèo, lội suối, băng rừng từ Pác Bó (Cao Bằng), ngày 21/5/1945, Bác Hồ cùng đoàn cán bộ đến Tân Trào, địa điểm đầu tiên Người dừng chân là tại đình Hồng Thái, sau đó vượt sông Phó Đáy vào làng Kim Long (nay là làng Tân Lập). Người ở và làm việc tại gia đình ông Nguyễn Tiến Sự (Chủ nhiệm Việt Minh của làng Kim Long lúc bấy giờ). Hai nhân viên điện đài theo Bác suốt hành trình được bố trí vô tuyến điện dưới các tán cây trong vườn nhà ông Nguyễn Tiến Sự, với nhiệm vụ giữ liên lạc giữa ta và quân Đồng Minh. Được ít ngày sau, để đảm bảo bí mật và tiện làm việc Bác chuyển từ nhà ông Nguyễn Tiến Sự lên lán Nà Nưa (Nà Lừa) ở, làm việc.
Ngày 12/8/1945, sau khi nhận được tin Nhật gửi công hàm cho Mỹ và các nước Đồng Minh đề nghị mở cuộc đàm phán, chấp nhận “ngừng bắn” chứ không chấp nhận “đầu hàng vô điều kiện”... lãnh tụ Hồ Chí Minh hội ý ngay với Ban Thường vụ Trung ương, đi đến quyết định Tổng khởi nghĩa vũ trang trong cả nước.

Ngày 13/8/1945, theo đề nghị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, Hội nghị cán bộ toàn quốc của Đảng được triệu tập, Hội nghị nhận định “cơ hội tốt cho ta giành chính quyền độc lập đã tới”, hội nghị quyết định ý nghĩa của cuộc chiến đấu là giành chính quyền độc lập hoàn toàn cho đất nước, thành lập chính quyền nhân dân, thi hành 10 chính sách của Việt Minh. Hội nghị định ra nhiệm vụ quân sự cần kíp những nguyên tắc của kế hoạch tác chiến, thống nhất các lực lượng vũ trang thành quân Giải phóng Việt Nam.

Theo quyết định của đồng chí Hồ Chí Minh, Ban Thường vụ Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh, Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc được thành lập gồm 5 người, do đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư Đảng trực tiếp phụ trách.
 

 

Tranh vẽ mô phỏng lễ xuất quân của đoàn Việt Nam Giải Phóng Quân dưới cây đa Tân Trào

 

23 giờ cùng ngày (13/8), Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc đã ra Bản Quân lệnh số 1, hạ lệnh Tổng khởi nghĩa trong toàn quốc.
Chiều ngày 16/8/1945, thi hành Mệnh lệnh của Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc, lễ xuất quân được cử hành tại cây đa Tân Trào. Có mặt trong lễ xuất quân là đơn vị chủ lực của quân giải phóng, hạt nhân của đơn vị là đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân do Bác Hồ chỉ thị thành lập ngày 22/12/1944.

Gần 200 chiến sỹ quân giải phóng đứng thành hai hàng dọc tại cây đa Tân Trào, trước lá cờ đỏ sao vàng năm cánh bay phấp phới., đồng chí Võ Nguyên Giáp, thay mặt Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc đọc Bản Quân lệnh số 1 và hạ lệnh xuất quân. Lễ xuất phát kết thúc, quân giải phóng rầm rập lên đường, tiến sang Thái Nguyên để từ đó tiến về Hà Nội. Đoàn quân vừa đi vừa hát vang bài ca “Nam tiến”:

Cờ giải phóng phất cao mau thẳng tiến
Trời phương Nam dân chúng đang mong chờ

Từ giờ phút đó, Cây đa Tân Trào trở thành một trong những biểu tượng của cách mạng Tháng Tám, là nơi chứng kiến lễ xuất quân công khai đầu tiên của Quân giải phóng Việt Nam, mà từ lễ xuất quân này đã làm nên nhiều chiến thắng thần kỳ của Quân đội nhân dân Việt Nam sau này.

2 giờ chiều ngày 16/8/1945, một đơn vị chủ lực của Việt Nam Giải phóng quân xuất phát từ Tân Trào tiến đánh thị xã Thái Nguyên. Đêm hôm trước (ngày 15/8), một bộ phận khác tiến về phối hợp với các địa phương giải phóng tỉnh lỵ Tuyên Quang... Mục tiêu tiến công của Giải phóng quân lúc này không còn là những đồn bốt, châu lỵ mà là những căn cứ chính của địch, các thị trấn, thị xã.

Ở Tuyên Quang, 8 giờ tối ngày 16/8/1945, các lực lượng vũ trang, nửa vũ trang đã tập trung đông đủ ở Ỷ La trên đường Hà Giang - Tuyên Quang để tiến đánh thị xã, một cứ điểm mạnh của giặc Nhật.Bên cạnh các chiến sĩ Giải phóng quân là các chiến sĩ tự vệ công nhân mỏ than, tự vệ các dân tộc ở thị xã và các xã lân cận; đội ngũ chỉnh tề, vũ trang bằng mã tấu, súng kíp, cuốc chim, choòng, búa, giáo, mác, tên nỏ.

2 giờ sáng ngày 17/8/1945, đoàn quân chia làm hai mũi, một mũi vòng xuống phía nam thị xã Tuyên Quang, một mũi tiến thẳng vào khu trại bảo an binh và các công sở. Do có binh lính giác ngộ cách mạng hưởng ứng, Giải phóng quân nhanh chóng đột nhập trại bảo an binh, chiếm các vị trí trọng yếu rồi ập vào bắt tên chỉ huy, kêu gọi binh lính đầu hàng. Cuộc chiến đấu kết thúc mau lẹ, gọn gàng; các đơn vị khác nhanh chóng chiếm các công sở trong thị xã, công chức, nhân viên đã chuẩn bị sẵn đón quân khởi nghĩa; tỉnh trưởng bù nhìn đầu hàng.

Trận tiến công doanh trại quân Nhật diễn ra rất quyết liệt. Lực lượng quân Nhật gồm hơn một tiểu đoàn, có súng cối và cả sơn pháo; vị trí đóng quân của chúng có tường cao, hào sâu. Quân khởi nghĩa bám từng bờ hào, nhảy cả lên mái nhà, công kênh nhau vượt tường, dùng dao, súng, mã tấu xung phong đánh quân Nhật.

Bên ngoài, nhân dân xuống đường đông nghịt, biểu tình thị uy, trợ lực cho cuộc tiến công. Tiếng reo hò của nhân dân biểu tình vang như sấm dậy hòa lẫn tiếng súng trận làm rung chuyển cả thị xã.

Trước sức tiến công mãnh liệt của Giải phóng quân và sức uy hiếp mạnh mẽ của nhân dân khởi nghĩa, quân Nhật phải xin đàm phán nhưng khi được tin có một cánh quân của chúng đang từ Hà Giang kéo về gần tới nơi, quân Nhật lại trở mặt.

Các chiến sĩ Giải phóng quân và tự vệ công nhân lập tức tiếp tục cuộc tiến công, mở nhiều đợt xung phong mãnh liệt. Đến sáng 21/8/1945, quân Nhật rút hết về Hà Nội, Tuyên Quang được giải phóng. Thị xã Tuyên Quang được giải phóng đánh dấu mốc thắng lợi hoàn toàn cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của nhân dân các dân tộc Tuyên Quang.


Sáng ngày 22/8/1945, thị xã Tuyên Quang sôi động trong không khí tự do, cách mạng, cờ đỏ sao vàng, biểu ngữ được giương cao ở khắp nơi. Một cuộc mít tinh lớn được tổ chức tại sân vận động thị xã. Ủy ban cách mạng lâm thời tỉnh Tuyên Quang do đồng chí Nguyễn Công Bình làm Chủ tịch ra mắt trước hàng vạn đồng bào. Quá trình khởi nghĩa giành chính quyền ở Tuyên Quang thắng lợi hoàn toàn, đóng góp quan trọng cho thành công rực rỡ của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vĩ đại của dân tộc ta. Tuyên Quang là tỉnh tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền sớm nhất nước.

Từ trung tâm căn cứ cách mạng Tân Trào, lệnh Tổng khởi nghĩa được truyền đi khắp nơi trong cả nước. Ngay sau khi Lệnh tổng khởi nghĩa được phát đi, tỉnh Tuyên Quang là địa phương được giải phóng sớm nhất trong cả nước (ngày 17/8/1945). Tiếp sau đó là các tỉnh Thái Nguyên, ngày 20/8, Hà Nội ngày 19/8; Huế, Đà Nẵng ngày 23/8/1945, Sài Gòn, Gia Định 25/8... Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, nhân dân ta đã đập tan ách phát-xít Nhật, lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp, xóa bỏ chế độ phong kiến hàng nghìn năm, đưa dân tộc Việt Nam bước sang kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình.
                                                                                                                                                                                                                                                  T.U

Ngày nay, khi đến với Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào du khách có thể tham quan 183 di tích gắn liền với những dấu ấn lịch sử của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và 9 năm trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, ngoài ra còn được trải nghiệm văn hóa, thưởng thức ẩm thực truyền thống đặc sắc của quê hương Tân Trào lịch sử.

In bài viết Gửi phản hồi Gửi Email
Liên kết chuyên mục