Tuyên Quang: Lễ cúng cầu mưa của người Dao Coóc Mùn

9/8/2017 10:29

Tuyenquang.gov.vn: Người Dao còn có các tên gọi khác: Mán, Đông, Trại, Dìu Miền, Kim Miền, Lù Gang, Làn Tẻn, Đại Bản, Tiểu Bản, Cốc Ngáng, Cốc Mùn, Sơn Đầu v.v.Đây là dân tộc có bản sắc văn hóa độc đáo ở Tuyên Quang. Người Dao Cốc Mùn (thường gọi là Coóc Mùn) có phong tục làm lễ cúng phân long cầu mong cho có mưa để hạt nảy mầm và phát triển tốt.


Dân tộc Dao ở Na Hang
 
Dân tộc Dao Coóc Mùn cư trú chủ yếu ở các xã Trung Minh, Trung Sơn, huyện Yên Sơn và xã Trung Yên, huyện Sơn Dương. Mặc dù số dân ít, có sự giao thoa và ảnh hưởng văn hóa của các dân tộc thiểu số khác cùng cư trú trong một làng, thôn bản, nhưng những bản sắc văn hóa truyền thống của người Dao Coóc Mùn vẫn được bảo tồn, gìn giữ, như các nghi lễ cúng, gồm: cúng thần nương (cầu mong thần thánh phù hộ cho nương lúa xanh tốt, không bị sâu, chuột phá hoại), cúng tiệc làng, lễ cùng ngày mùng 3 tháng Giêng (cầu mong thần linh phù hộ cho dân làng một năm mới mạnh khỏe, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, chăn nuôi phát triển), cúng mùng 3 tháng Ba (lễ khai đao – phát nương), lễ cầu mùa (thường tổ chức vào tháng Tư hoặc tháng Năm vào mùa gieo hạt, đồng bào làm lễ để cầu mong tổ tiên, thần thánh phù hộ cho con cháu được mùa), lễ cúng mùng 2 tháng Tám, lễ cúng tháng Chạp, đáng chú ý là lễ cúng phân long.

Hằng năm, vào tháng 6 âm lịch, khi công việc gieo trồng của mùa vụ chính trong năm đã xong, người Dao Coóc Mùn làm lễ cúng phân long cầu mong cho có mưa để hạt nảy mầm và phát triển tốt. Lễ cúng làm tại nhà trưởng họ, trưởng họ xem được ngày tốt thì báo cho các gia đình thành viên trong họ để chuẩn bị. Đến ngày làm lễ mỗi gia đình mang đến nhà trưởng họ 1 con gà hoặc 2 quả trứng, 1 chai rượu, 1 bát gạo để nấu nướng làm lễ cúng. Mâm lễ gồm: tất cả gà, trứng, rượu do các gia đình thành viên mang đến, 1 đĩa cá rán, bánh dầy hoặc cơm, 1 bát hương, 1 chén nước, 5 chén rượu, 1 túm vải trong đó đựng gạo và tiền xu (chày chiền). Chuẩn bị xong lễ, bày tất cả ra trước cửa chính.

Để làm được lễ cúng phân long trưởng họ phải mời thầy cúng cao tay, có từ 36 quân binh trở lên. Thầy cúng chiêu phân, chiêu giống, chiêu mầm, chiêu nước, mỗi lần chiêu được một thứ phải xin âm dương xem đã được chưa, bằng cách dùng 2 đồng tiền xu xóc và thả xuống đĩa, nếu cả hai đồng tiền xu cùng ngửa mặt đã được đánh dấu lên là được. Sau đó thầy phân công thánh thư (âm binh của thầy) đến ruộng, nương của các gia đình để chiêu (xua đuổi) sâu bọ, thú rừng không phá hoại cây trồng bằng cách thầy dùng 3 miếng giấy nhỏ màu trắng có đóng dấu đồng xu (21 xu), thầy niệm phép vào đó và vứt 3 miếng giấy ra ngoài vườn. Sau đó thầy cúng tiếp tục thắp hương khấn báo cáo thần thánh, tổ tiên là đã chiêu xong và đốt vàng mã với ý nghĩa là chia tiền cho thần thánh, tổ tiên, cầu mong thần thánh, tổ tiên phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi. Sau khi đã chiêu phân, chiêu giống, chiêu mầm…và báo cáo tổ tiên, thần thánh xong, thầy làm phép ngụm chén nước trong mâm cúng và phun ra xung quanh mâm cúng để tượng trưng cho mưa về. Thầy cúng xong, ngã cỗ, mọi người cùng thụ lễ tại nhà trưởng họ.

Trong ngày làm lễ cúng phân long, người Dao Coóc Mùn kiêng không cho khách lạ vào nhà, đồng bào cho rằng nếu ngày đó mà có người lạ vào nhà thì sẽ bị họ (khách lạ) chiêu sâu bọ, thú rừng về phá hoại cây trồng của gia đình.

Lễ cúng phân long là nét văn hóa tín ngưỡng độc đáo của người Dao Coóc Mùn mà ở đó luôn ẩn chứa những khát vọng mọi người luôn có sức khỏe, cuộc sống luôn gặp những điều tốt lành, may mắn, gieo trồng lúa ngô luôn gặp “mưa thuận gió hòa” để mùa màng tươi tốt.
 
Theo doingoai.tuyenquang.gov.vn

In bài viết Gửi phản hồi Gửi Email
Liên kết chuyên mục