Mùa thụ phấn cho bưởi

13/3/2017 16:53

Tuyenquang.gov.vn: Xã Lực Hành (Yên Sơn) những ngày tháng 3 thật quyến rũ. Bên những mái nhà nâu xám ềm ệp trong sương là những cánh hoa bưởi trắng tinh khôi, bung nở khoe nhị vàng dưới nắng sớm, tỏa mùi thơm nồng nàn, ngào ngạt. Chợt nhớ câu hát “Hương bưởi thơm cho lòng bối rối” khiến chúng tôi càng háo hức xem cách người dân nơi này “bắt” bưởi phải kết trái.

“Bắt” bưởi kết trái

Dưới những tán bưởi, từ già trẻ, gái trai đôi tay thoăn thoắt với những chiếc chổi nhỏ tự chế mịn màng, dập dìu như cánh ong, cánh bướm nhẹ nhàng đưa từng hạt phấn vào nhụy vàng của các bông hoa, giúp cây bưởi kết trái. Đó là cách làm mới và hiệu quả của người dân Lực Hành để tạo nên những trái bưởi Diễn, Da xanh có vị ngọt thanh làm dịu lòng người trong cái nắng oi ả lúc chuyển mùa.



Chị Nguyễn Thị Hoa, thôn Minh Khai, xã Lực Hành đang thụ phấn cho bưởi.

Chủ tịch UBND xã Hoàng Văn Kế bảo rằng, ngoài cây na thì bưởi là cây trồng chủ lực của xã mang về cho bà con cuộc sống khấm khá hơn. Nhờ phương pháp thụ phấn đã hồi sinh một vùng bưởi trước nguy cơ bị đốn chặt do mất mùa, mẫu mã xấu, không tìm được chỗ đứng trên thị trường. Lãnh đạo xã trăn trở làm gì để cây bưởi phát huy hiệu quả, mang lại giá trị kinh tế cho người dân. Những suy nghĩ đã trở thành hành động, UBND xã đã phối hợp với cán bộ khuyến nông tìm cách “bắt” cây bưởi phải kết trái. 

Mới đầu, chưa ai tin phương pháp này lắm đâu dẫu cán bộ khuyến nông tỉnh, huyện về tận nơi để hướng dẫn, tuyên truyền. Cũng là dễ hiểu, bởi cái mới lúc đầu khó được chấp nhận trước quan niệm lâu đời rằng hoa bưởi là hoa lưỡng tính, bản thân nó tự thụ phấn, việc can thiệp của con người là không cần thiết. Lúc này, đích thân lãnh đạo xã phải đi vận động một số hộ gia đình làm gương đứng ra áp dụng, sau một vụ thu hoạch, thấy hiệu quả, người dân mới có niềm tin và đều tỏ ra hết sức phấn khởi. Nỗi lo cây bưởi “khan quả” không còn nữa. 

Thụ phấn cho bưởi thật sự khá phức tạp, cần sự đầu tư lớn về thời gian lẫn công sức. Muốn thụ phấn đạt kết quả cao, đòi hỏi cây phải khỏe, do đó phải tác động bằng biện pháp kỹ thuật thâm canh tổng hợp. Vào cuối tháng 1, đầu tháng 2 dương lịch, bưởi ra hoa cũng là lúc công việc thụ phấn bắt đầu. Điều quan trọng là phải chọn đúng thời điểm, chọn hoa chất lượng, thực hiện đúng mật độ, chu trình mới cho quả nhiều. Những năm thời tiết khắc nghiệt, nhiều khi người trồng phải làm đến lần ra hoa thứ 4 mới thụ phấn thành công. 

Trong quá trình làm, người dân Lực Hành đã sáng tạo ra những dụng cụ khá tiện ích. Lúc đầu là cắt chai nhựa hoặc đan những chiếc giỏ nhỏ, ngắt hoa đực bỏ vào rồi dùng tay châm vào những bông hoa khác. Nhưng thụ phấn như này thì mất quá nhiều công sức mà vẫn không thụ phấn được hết cho hoa, nhất là ở những cành cao. “Cái khó ló cái khôn”, bà con lại nghĩ ra những chiếc chổi, lúc đầu là làm bằng chít nhưng chít bó nhỏ thì quá cứng, không bám phấn. Rồi lại lần mò và phương án sử dụng chiếc chổi lông mềm đã ra đời. Một đầu buộc vào cây sào và chỉ cần đứng dưới gốc bưởi chấm từng chùm hoa của cây này sang chùm hoa của cây khác để thụ phấn. Mỗi ngày, nếu làm tỷ mỉ, 1 nhân công cũng có thể thụ phấn cho được từ 5 - 7 gốc bưởi đang mùa hoa. 

Ông Nguyễn Đại Thành, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho rằng, hiện nay người dân phun thuốc bảo vệ thực vật chưa tuân theo quy trình là nguyên nhân gây cho các loài côn trùng đóng vai trò thụ phấn không còn có tác dụng, đặc biệt là ong, bướm. Việc thụ phấn cho bưởi tuy tốn công nhưng năng suất đảm bảo. Thụ phấn cho bưởi được thực hiện trong khoảng vài ba năm trở lại đây ở Lực Hành đã mang lại hiệu quả lan sang các vùng lân cận như Phúc Ninh, Tứ Quận, Xuân Vân... Một “đặc sản” của Lực Hành đang được người dân khắp nơi ứng dụng mỗi độ hoa bưởi ngát hương. 

Giàu lên từ bưởi

Chúng tôi tìm đến thôn Minh Khai, nơi có diện tích trồng bưởi lớn nhất của xã, và cũng là nơi có những lão nông có công đầu trong việc áp dụng biện pháp thụ phấn cho bưởi. 

Ông Nhữ Văn Chiến là người như vậy. Năm 1997, ông cùng gia đình mạnh dạn khai hoang đất, bắt đầu trồng bưởi, lúc đầu là cây bưởi địa phương dân dã nhưng không có hiệu quả. Bắt đầu từ năm 2002, ông quyết định phá bỏ hoàn toàn diện tích bưởi cũ, trồng gần 300 gốc bưởi Diễn và Da xanh. Nhưng dẫu chăm bón tốt đến đâu, cây bưởi cho quả rất ít, thậm chí nhiều năm mất mùa. Không riêng gì nhà ông Chiến mà cả xóm, cả xã này đều đau đầu với cây bưởi, bởi vốn liếng bao năm tích cóp dồn vào cả vườn bưởi, mất mùa là mất hết. Cây bưởi cứ thăng trầm như thế. “Mang tiếng nhà nhiều bưởi, giống tốt nhưng nào có sống được nhờ bưởi đâu” - Ông Chiến bùi ngùi. 

Cho mãi đến năm 2013, sau khi có các đoàn cán bộ, kỹ sư trồng trọt của Trung ương và của tỉnh về nghiên cứu cách trồng, chăm sóc và thụ phấn cho bưởi khi ra hoa, đậu quả nhiều hơn, được sự vận động của chính quyền xã, gia đình ông Chiến đã mạnh dạn bỏ công, dành thời gian nghiên cứu, học cách thụ phấn cho hoa bưởi. “Lúc đầu khối người bảo tôi bị điên, ngày ngày cần mẫn thụ phấn cho từng chùm hoa, rồi thuê nhân công làm cùng mà so với hiệu quả mang lại chắc là lỗ nặng”. Nhưng rồi, cây không phụ công người, vụ quả đầu tiên áp dụng phương pháp mới, cây bưởi cho năng suất cao gần gấp đôi. Trước đây, 1 cây chỉ cho từ 50 - 60 quả là nhiều nếu thời tiết thuận lợi thì vụ năm 2014 có cây cho năng suất gần 100 quả. Hàng năm, thu nhập gia đình ông đạt 400 - 500 triệu đồng từ trồng bưởi.

Toàn xã Lực Hành hiện có 12 thôn. Năm 2017, diện tích cây ăn quả của xã là 171,6 ha, trong đó cây bưởi chiếm 55,6 ha. Minh Khai được chọn là thôn trọng điểm trồng bưởi với diện tích ước đạt 21,6 ha. Toàn thôn có 80 hộ dân đều trồng bưởi. Trao đổi với ông Bùi Văn Lộc, Trưởng thôn Minh Khai được biết, trong thôn ngoài gia đình ông Chiến còn có gia đình chị Nguyễn Thị Hoa, anh Đỗ Văn  Lưu… là những người trẻ thế hệ 8x, nhưng biết áp dụng khoa học kỹ thuật cho cây bưởi nên thu nhập hàng năm đều đạt từ 100 - 200 triệu đồng. Mỗi mùa thụ phấn, thu hoạch bưởi, nơi đây giải quyết một phần lớn nhu cầu việc làm cho bà con trong và ngoài xã với mức thu nhập từ 150.000 - 200.000 đồng/người/ngày.         

“Tôi và nhiều hộ dân trong xã cũng mong một ngày không xa, cây bưởi Lực Hành sẽ được công nhận thương hiệu và đầu ra cho sản phẩm sẽ được ổn định hơn để bà con giàu lên từ cây bưởi”. Đó là tâm sự của ông Nhữ Văn Chiến với tôi trước lúc chia tay khi đã xế chiều. 

Theo TQĐT

In bài viết Gửi phản hồi Gửi Email
Liên kết chuyên mục