Trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Tiền

10/4/2019 10:23

Tuyenquang.gov.vn: Dân tộc Dao Tiền (còn có tên gọi khác là Dao Đeo Tiền, Dao Tiểu Bản) là một trong 9 ngành Dao ở Tuyên Quang, có số dân đông thứ hai sau Dao Đỏ (Dao Đại Bản), cư trú chủ yếu ở 23 xã thuộc các huyện: Lâm Bình, Nà Hang, Chiêm Hóa và Yên Sơn. Trong văn hóa truyền thống phong phú của dân tộc Dao Tiền, đồng bào đang còn bảo tồn, lưu giữ nhiều loại hình di sản văn hóa độc đáo mang nét đặc trưng riêng có của ngàng Dao Tiền, trong số những di sản đó phải kể đến trang phục truyền thống của phụ nữ.



Trang phục thổ cẩm - Nét đẹp truyền thống của người Dao Tiền. Ảnh: Lê Thư

Trang phục của phụ nữ các ngành Dao nói chung, Dao Tiền nói riêng còn giữ được nhiều nét dân tộc truyền thống và có đủ các thành tố từ y phục đến trang sức như: khăn, mũ, áo, yếm, váy, quần, thắt lưng, xà cạp, vòng tai, vòng cổ, vòng tay, nhẫn. Cùng có những đặc điểm chung, nhưng trang phục của mỗi ngành Dao còn có đặc điểm riêng làm cho trang phục phụ nữ Dao thêm phong phú, đa dạng về kiểu loại và hình thức hoa văn trang trí.

Trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Tiền, gồm: khăn, áo, váy… đều được thêu hoa văn bằng kỹ thuật thêu và in sáp ong trực tiếp lên vải (giống kỹ thuật thêu và in sáp ong của dân tộc Mông). Hoa văn được thêu luồn chỉ theo mắt sợi vải, thêu ở mặt trái để hoa văn nổi trên mặt phải. Trang phục ngày hội và trang phục thường ngày của phụ nữ Dao Tiền không khác nhau là mấy.

 Khăn đội đầu của phụ nữ Dao Tiền màu trắng hoặc đỏ, dài khoảng 1,2m, rộng khoảng 30cm; khăn màu trắng hai đầu thêu hai mảng hoa văn hình vuông là “cái ấn của Bàn Vương” bằng chỉ màu đỏ (ba hình vuông đồng tâm, có chữ thập ngoặc ở trong cùng, vành ngoài hình vuông trang trí bằng họa tiết cánh gà). Các họa tiết chủ yếu màu chàm, đỏ, trắng. Khăn màu đỏ không thêu hoa văn, chỉ để các cô gái đội khi dự lễ cấp sắc, lễ cưới.

Áo phụ nữ Dao Tiền nền chàm, giống áo phụ nữ Dao Đỏ. Dưới chân nẹp ngực và chỗ xẻ tà thêu họa tiết hình con chó (mỗi bên tà áo 4 con). Hai góc tà áo thêu hai hình con chó, giữa có hình hai con chó chung một đầu. Dọc vai thân áo sau thêu họa tiết hình cũi lợn và hình cánh gà, xung quanh tà áo xen lẫn nhiều đường thẳng song song (chùn hèng), gấu áo thêu họa tiết tương tự thân áo, giữa thân (ngang thắt lưng) thêu nhiều họa tiết hai chó chung đầu, chữ thập ngoặc. Hai bên nẹp áo trước ngực đính 7 hoặc 9 nửa đồng bạc trắng, bán kính mỗi đồng bạc khoảng 2,5cm, trạm trổ công phu, giữa có hình sao tám cánh. Khi cài cúc áo thì hai hình bán nguyệt của đồng bạc đính ở hai nẹp thân áo ngoắc vào nhau thành hình tròn của đồng bạc. Váy phụ nữ Dao Tiền được tạo dáng từ sáu vuông vải nhuộm chàm (mỗi vuông có kích thước 30 x 60cm). Đây là loại váy hở, cạp may kiểu xếp, phía dưới xòe ra, cạp có dây để buộc khi mặc váy. Nửa thân trên của váy được nhuộm chàm, nửa dưới hoa văn in bằng sáp ong với nhiều đường gấp khúc song song (chù trá), hình tròn (chùn thốp) và những đường thẳng song song (chùn hèng), hình tam giác, hình bánh xe, họa tiết hình sóng nước…làm cho váy của phụ nữ Dao Tiền không lẫn vào bất cứ loại váy của các dân tộc khác. Yếm của phụ nữ Dao Tiền là vuông vải trắng hoặc xanh, hồng, không thêu hoa văn. Thắt lưng có bản rộng 5 - 6cm được dệt bằng chỉ trắng có ba sọc bằng chỉ đỏ hoặc xanh, đầu có tua dài.

Xà cạp phụ nữ Dao Tiền để bảo vệ đôi chân trong quá trình lao động sản xuất. Xà cạp màu trắng, thêu chỉ màu với họa tiết chữ thập ngoặc biến thể ở giữa. Phần còn lại thêu các họa tiết đường song song, xương cá, hình thoi, dải băng hình chim bằng chỉ màu đen.

Phụ nữ Dao Tiền dùng nhiều đồ trang sức bằng bạc như nhẫn, vòng cổ, vòng tai, vòng tay, cúc áo.

Hoa văn thêu và in trên trang phục truyền thống, đặc biệt là hoa văn thêu, in bằng sáp ong trên váy, áo của phụ nữ Dao Tiền không chỉ là để trang trí mà còn thể hiện đời sống tình cảm, nghi thức và phong tục của ngành Dao Tiền; nó hàm chứa giá trị nghệ thuật tinh túy, thể hiện sự lao động cần cù, đầy sáng tạo của người phụ nữ Dao Tiền, rất đáng trân trọng, bảo tồn và phát huy trong đời sống hiện đại hôm nay và mai sau.
Việt Thanh
 
                                                                                 
 
                                                                                    
         
  

In bài viết Gửi phản hồi Gửi Email